Wielu kredytobiorców odkłada nadpłatę w obawie przed „karą" za wcześniejszą spłatę. W praktyce przy kredycie hipotecznym ta obawa jest najczęściej nieuzasadniona — prawo ściśle ogranicza, kiedy i ile bank może pobrać.
Co mówi ustawa
Opłatę za wcześniejszą spłatę nazywa się rekompensatą. Reguluje ją art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym, a kluczowe rozróżnienie dotyczy rodzaju oprocentowania.
Kredyt o zmiennym oprocentowaniu
To najczęstszy przypadek. Tu rekompensata może być pobrana tylko wtedy, gdy spłata następuje w ciągu 36 miesięcy od zawarcia umowy. I nawet wówczas jest podwójnie ograniczona:
- nie może przekroczyć 3% spłacanej kwoty, oraz
- nie może przekroczyć odsetek, które naliczyłyby się od spłacanej kwoty przez rok.
Bank stosuje niższą z tych dwóch wartości. W praktyce przy oprocentowaniu wyższym niż 3% wiążący jest limit 3%; przy bardzo niskim oprocentowaniu — limit „odsetek za rok".
Kredyt o stałym oprocentowaniu
W okresie obowiązywania stałej stopy zasady są inne i wynikają z umowy — bank może zastrzec rekompensatę także po 36 miesiącach. Dlatego przy stałej stopie najważniejszy jest konkretny zapis w Twojej umowie.
Najczęstszy scenariusz nadpłaty to kredyt zaciągnięty kilka lat temu, o zmiennej stopie. W takim przypadku rekompensata zwykle nie obowiązuje — minęło już 36 miesięcy.
Ile to realnie kosztuje
Jeżeli nadpłata mieści się jeszcze w oknie 36 miesięcy, koszt jest przewidywalny. Dla zmiennej stopy to po prostu niższy z dwóch limitów liczony od nadpłacanej kwoty — przy stopie powyżej 3% wyniesie 3% nadpłaty.
Kalkulator nadpłaty ma wbudowany ten mechanizm: podajesz, ile miesięcy trwa już kredyt, a wynik uwzględni ewentualną rekompensatę i pokaże korzyść netto (oszczędność na odsetkach pomniejszoną o koszt).
Sprawdź, czy w Twoim przypadku rekompensata w ogóle wystąpi — i ile zyskujesz netto.
Otwórz kalkulator →Zanim nadpłacisz — krótka checklista
- Sprawdź datę uruchomienia kredytu. Czy minęło 36 miesięcy?
- Sprawdź rodzaj oprocentowania. Zmienne czy stałe — to zmienia zasady.
- Przeczytaj zapis o wcześniejszej spłacie w umowie i formularzu informacyjnym.
- Złóż dyspozycję ze wskazaniem trybu — skrócenie okresu czy niższa rata.
Rekompensata, jeśli w ogóle wystąpi, jest niemal zawsze niższa niż odsetki, które oszczędzasz nadpłatą. Ale warto ją znać, żeby policzyć korzyść uczciwie — netto, a nie „na oko".