Ten mit słyszałem od znajomych, od „eksperta" w komentarzach i raz nawet w placówce banku: „po dziesięciu latach nie ma sensu nadpłacać, bo odsetki już zapłaciłeś". Brzmi logicznie, bo w racie annuitetowej na początku faktycznie dominują odsetki. Tyle że wniosek jest błędny — i łatwo to pokazać.
Skąd bierze się mit
W harmonogramie annuitetowym pierwsza rata to w większości odsetki, ostatnia — prawie sam kapitał. Stąd skrót myślowy: „bank bierze swoje z góry". Ale harmonogram to tylko skutek arytmetyki, nie plan banku:
Odsetki naliczają się od bieżącego salda. Na początku saldo jest wysokie, więc odsetkowa część raty jest duża. Pod koniec saldo jest niskie, więc odsetki są małe. Bank nie pobiera niczego awansem — gdyby tak było, wcześniejsza spłata w ogóle nie zmieniałaby kosztu, a zmienia zawsze.
Co naprawdę daje późna nadpłata
Każda nadpłacona złotówka przestaje generować odsetki od następnego miesiąca — do końca umowy. Efekt w złotówkach zależy więc od dwóch rzeczy: oprocentowania i czasu, jaki został do końca.
Przykład poglądowy (7,2%, rata równa, tryb skrócenia okresu): nadpłata 20 000 zł przy 20 latach do końca oszczędza ok. 58 tys. zł odsetek. Ta sama nadpłata przy 5 latach do końca — ok. 8 tys. zł. Mniej? Tak. Ale to wciąż gwarantowane ~7,2% rocznie od zaangażowanej kwoty, bez podatku.
Zwrot z nadpłaty procentowo jest taki sam na każdym etapie — równy oprocentowaniu kredytu. Maleje tylko kwota, bo krótszy jest czas działania. To dokładnie ta sama logika, przez którą lokata na 5 lat daje mniej niż na 20 — nikt jednak nie mówi, że „krótka lokata się nie opłaca".
Dwa niuanse, które działają na Twoją korzyść
- Rekompensata już nie grozi. Przy zmiennym oprocentowaniu bank może pobrać rekompensatę za wcześniejszą spłatę tylko w pierwszych 36 miesiącach umowy. Późna nadpłata jest z definicji bezpłatna.
- Zwrot części prowizji. Skrócenie okresu to także proporcjonalny zwrot prowizji — kolejny plus, o którym mit milczy.
Kiedy późna nadpłata faktycznie bywa słabsza
Uczciwie: im bliżej końca, tym łatwiej znaleźć alternatywę. Jeśli do spłaty zostały 2–3 lata, a bezpieczny instrument daje netto więcej niż oprocentowanie kredytu, rachunek może wskazać oszczędzanie — porównanie robi się tak samo jak w tekście nadpłata czy lokata. Zmienia się wynik liczbowy, nie zasada.
Wpisz swoje aktualne saldo i pozostały okres — zobaczysz co do złotówki, ile da nadpłata dokładnie na Twoim etapie kredytu.
Otwórz kalkulator →Werdykt: nadpłata pod koniec kredytu opłaca się dokładnie tak samo procentowo, a mniej kwotowo — bo działa krócej. Jedyny prawdziwy wniosek z mitu brzmi: skoro wcześnie znaczy więcej, nie odkładaj decyzji na później.