WIBOR drgnął i chcesz wiedzieć, ile wyniesie nowa rata — zanim bank przyśle harmonogram. Ten rachunek da się zrobić samodzielnie w kilka minut. Potrzebujesz trzech liczb i jednego wzoru; poniżej cały przepis, z przykładem i pułapkami, w które najłatwiej wpaść.
Krok 1: marża + nowy WIBOR = nowe oprocentowanie
Oprocentowanie kredytu zmiennego to marża + WIBOR. Marża jest stała i zapisana w umowie kredytowej (szukaj w paragrafie o oprocentowaniu). WIBOR — najczęściej 3M lub 6M, też wskazany w umowie — znajdziesz w bieżących notowaniach na stronie administratora wskaźnika (GPW Benchmark) lub w serwisach finansowych.
Przykład: marża 2,0%, WIBOR 3M wynosi 3,86% → oprocentowanie 5,86%.
Krok 2: bieżące saldo i pozostały okres — nie kwota z umowy
Najczęstszy błąd całego rachunku: liczenie raty od kwoty, którą pożyczyłeś. Bank przy aktualizacji oprocentowania przelicza ratę od bieżącego salda zadłużenia i pozostałego okresu. Obie wartości znajdziesz w bankowości elektronicznej albo w ostatnim harmonogramie.
Im dłużej spłacasz, tym większa różnica: po kilku latach spłaty saldo jest wyraźnie niższe od kwoty z umowy, więc ta sama zmiana WIBOR boli mniej, niż sugerowałby rachunek „od początku".
Krok 3: wzór annuitetowy (rata równa)
Dla salda K, miesięcznej stopy i = oprocentowanie/12 i n pozostałych miesięcy:
R = K · i · (1 + i)ⁿ / ((1 + i)ⁿ − 1)
Ten sam wzór wykonuje funkcja arkusza: =PMT(oprocentowanie/12;n;-saldo) — w polskim Excelu i Arkuszach Google nazywa się tak samo. Pełny harmonogram z nadpłatami rozpisaliśmy w osobnym przepisie na Excela.
Policzmy dla kredytu: saldo 400 000 zł, 25 lat do końca (300 rat), marża 2,0%:
| Scenariusz WIBOR | Oprocentowanie | Nowa rata | Zmiana |
|---|---|---|---|
| 3,86% (dziś) | 5,86% | 2 543 zł | — |
| spadek o 0,5 p.p. → 3,36% | 5,36% | 2 423 zł | −120 zł |
| wzrost o 0,5 p.p. → 4,36% | 6,36% | 2 666 zł | +123 zł |
| wzrost o 1,0 p.p. → 4,86% | 6,86% | 2 791 zł | +248 zł |
| wzrost o 2,5 p.p. (bufor KNF) | 8,36% | 3 183 zł | +640 zł |
Zwróć uwagę na asymetrię buforu KNF: bank, badając zdolność, sprawdza Cię właśnie na scenariuszu +2,5 p.p. — warto ten sam test zrobić na własnym budżecie, zanim zrobi go życie.
Podstaw własne saldo, marżę i WIBOR — kalkulator przeliczy kilka scenariuszy naraz i pokaże, o ile zmieni się rata w złotych.
Otwórz kalkulator →Rata malejąca: rachunek jest prostszy
Przy racie malejącej część kapitałowa jest stała (saldo początkowe ÷ liczba rat z umowy), a zmienia się tylko część odsetkowa:
odsetki w racie = bieżące saldo · nowe oprocentowanie / 12
Dla tego samego kredytu: przy 5,86% część odsetkowa pierwszej raty to 1 953 zł, po wzroście WIBOR o 1 p.p. — 2 287 zł. Rata malejąca reaguje na zmianę stawki mocniej w złotych na starcie spłaty, bo odsetki liczą się od pełnego salda — różnice obu typów rat to osobny temat.
Trzy pułapki tego rachunku
- Liczysz od kwoty z umowy zamiast od salda. Wynik zawyżony — patrz krok 2.
- Spodziewasz się nowej raty od razu. Rata zmienia się dopiero w dniu aktualizacji oprocentowania (co 3 lub 6 miesięcy, wg umowy). Do tego czasu płacisz starą — nawet jeśli WIBOR już się ruszył. Jak to działa w praktyce cyklu, pokazaliśmy przy okazji ostatniej decyzji RPP.
- Bierzesz zły tenor wskaźnika. WIBOR 3M i 6M różnią się notowaniem; sprawdź w umowie, który dotyczy Twojego kredytu, zanim podstawisz liczbę.
Co zrobić z wynikiem
Jeśli policzona rata po wzroście stawki wygląda groźnie, masz trzy dźwignie: nadpłatę (mniejsze saldo = mniejsza wrażliwość na każdy ruch WIBOR — policz efekt), okresowo stałą stopę (kiedy ma sens) oraz refinansowanie, jeśli Twoja marża odstaje od dzisiejszych ofert (kalkulator refinansowania).
Podsumowanie: nowa rata = wzór annuitetowy od salda, pozostałego okresu i marży + nowego WIBOR. Trzy liczby, jeden wzór — albo jeden ruch suwakiem w kalkulatorze WIBOR.